entimenteel als ik ben, neigen mijn gedachten met bijna elke nieuwe ontwikkeling op computergebied weer even af te dwalen naar mijn computerverleden. In de vroege jaren tachtig, toen de eerste “home computers” betaalbaar werden, noopte een onweerstaanbare kriebel me om mijn spelcomputers in te ruilen voor een computer met een heus toetsenbord. Alhoewel, eigenlijk was de computer tevens het toetsenbord. Zo waren de ontwerpen in die tijd, met uitzondering van de eerste PC’s, die al een los toetsenbord hadden.

Toen ik als jonge puber mijn spaargeld aan een computer besloot te spenderen, kreeg ik te maken met de vrij moeilijke keus tussen de populaire home computers van Commodore, de MSX-reeks en de Atari XL modellen. Een PC was toendertijd nog maar een saaie tekstverwerker die weinig meer audiovisuele flair bood dan een droog bliepje en even droge woorden en getallen op een vaak groen- of amberkleurig scherm. De behuizing van zo’n PC weerspiegelde de saaiheid van de machine ook nog eens. Sommigen onder u zullen wellicht nog wel zo’n oud, hoekig, gratieloos monster op een stoffige zolder hebben staan. Als je geluk (lees: geld) had, dan was je de trotse bezitter van een state of the art kleurenmonitor, waarmee je die zestien vieze MS-DOS kleuren kon aanschouwen. Aargh, die vieze felle lila kleur ertussen geeft me nog de rillingen als ik hem nog wel eens terugzie in het Windows kleurenpalet voor 256 kleuren.

Enfin, terug naar het keuze-dilemma tussen de populaire 8-bitters. Mijn gevoel ging uit naar de vormgeving van Sony’s Hit Bit: een stijvol zwart glanzend sculptuur met een bijna organische ronde stroomlijn. Ook MSX-BASIC stond me wel aan, met leuke speelcommando’s zoals “PLAY”, gevolgd door een gewenste reeks noten. Ik kan me voorstellen dat de medewerkers van de locale computerzaak me destijds wel konden schieten met mijn frequent terugkerende digitale uitvoering van Vader Jacob op de MSX (tja, je moet ergens beginnen).

MOCCA-CAKE
Ondanks de uiterlijke charme van de Hit Bit was mijn hart verdeeld tussen die machine en de Commodore 64, die een veel groter arsenaal spelletjes bood en enkele inmiddels klassieke chips, zoals de legendarische SID geluidschip en de VIC grafische chip. Qua uiterlijk verloor de C64 het wat mij betreft echter van de Hit Bit. De C64 zag er namelijk uit als een lichtbruine mocca-cake met toetsen die er als donkerbruine chocoladegarnering uitstaken.

In het heetst van mijn innerlijke strijd verscheen de verlossing als een heldere ster aan de digitale hemel. Commodore bracht het vervolg op haar C64 uit: de C128! De C128 oogde als een gracieuze witte zwaan ten opzichte van het lelijke bruine eendje C64. Je zag de slanke, platte en maagdelijk witte behuizing in gedachten al op je bureau prijken. Spelfanaten konden de C128 een versnelling terug koppelen naar de C64 stand, liefhebbers van BASIC konden hun vingers aflikken bij de uitgebreide C128 BASIC en de vormgeving overwon je laatste twijfel, want het oog wil ook wat. De beslissing was dus snel gemaakt en een jaar vervuld van puur en onvervalst computerplezier volgde, tot aan de introduktie van Commodore nieuwe vlaggenschip: de Amiga...!

CHARME
In het jaar 1986 onzes heren aanschouwde ik op de Firato beurs voor het eerst in levende lijve het introduktiemodel van de Amiga, de A1000. Ik was op slag verliefd. De machine had een uitstraling die is te vergelijken met de charme van een zeldzaam mooie auto voor autoliefhebbers. Het was duidelijk dat Commodore een nieuwe hoogte had bereikt met een wonderschoon samenspel tussen innerlijk en uiterlijk. De Amiga bracht creatief computergebruik in een nieuw vaarwater met haar 4096 kleuren, 8-bits stereo sampling, hardware multitasking en nog veel meer lekkernijen. Zo’n innerlijk mocht niet worden verpest door een onzorgvuldig vormgegeven uiterlijk en gelukkig was dat dan ook niet het geval. De Amiga 1000 was een meer dan waardige opvolger van de C128, met een bescheiden, heel licht beige, aan de hoeken subtiel afgeronde behuizing en een extern toetsenbord. Het is niet voor niets dat regisseur Michael Mann toendertijd koos voor Amiga’s als de computers van Crockett en Tubbs in zijn sfeervol en eigentijds vormgegeven televisieserie Miami Vice.

De Amiga 1000 kreeg in de loop der jaren nog enige modellen nageslacht, waarvan de meest noemenswaardige qua vormgeving de A3000 was: compact, met een subtiel, strak decoratief relief. Helaas was de Amiga-familie door toedoen van mismanagement aan de Commodore-top medio jaren ’90 gedwongen om aan haar zwanenzang te beginnen. Desondanks bestaan er nog altijd trouwe aanhangers van het Amiga-evangelie over de hele wereld.

SPEELGOED
Na het commerciële sterfbed van de Amiga brak de tijd weer aan om een nieuwe computerkeus te maken, als je wilde bijblijven. Deze keer kwamen de belangrijkste kandidaten neer op de Mac en de inmiddels flink geëvolueerde PC. Ook qua vormgeving was de PC inmiddels zijn schoenendoos-imago gelukkig ontgroeid, mits je je bestelling niet doet bij Sjonnie Vethaar op de hoek, maar even de moeite wilt nemen om een dealer met smaak te vinden.

Een partij die in dit verhaal zeker niet mag ontbreken is Silicon Graphics, die met zijn zeer vormgevingsbewuste computerlijn een standaard neerzette in oogstrelende degelijkheid. Het was dan ook een verademing om te vernemen dat SG ook Windows NT systemen ging ontwikkelen, met de karakteristieke aandacht voor uiterlijke charme.

En toen kwam Apple met de nieuwe Mac-vormgeving...

Waarschijnlijk verwacht u nu een lofzang over de baanbrekende vormgeving van de hedendaagse lijn van Apple computers, doch nee, integendeel. Ik begrijp simpelweg niet hoe Apple een dergelijke massahysterie op gang heeft kunnen brengen met een lijn van computers die eruit zien alsof je ze bij de speelgoedwinkel kunt aanschaffen! Waarom, Apple? Waarom die goedkope semi-transparante delen en waarom de overige delen pijnlijk gekleurd als een chemische ijslollie?! Arghh, en dan die fabrikanten die er meteen weer op inspringen, zodat je geen computerwinkel meer kan vermijden waar geen tekentablet met de ware iMac-look in het oog priemt! En dan te bedenken dat Apple bekend staat om haar aanhang van vormgevers. Als ik alleen al kijk naar de wanstaltige monitorstandaard die als de klauw van een plastic roofvogel je tafel ontsiert, dan zou ik alleen omwille van de vormgeving al kiezen voor een PC! Men noemt de eerste Mac wel eens schertsend een aquarium, maar ik vind de nieuwste Mac daar meer voor in aanmerking komen. Sorry Apple, dit moest me gewoon even van het hart, met voorts alle respect.

My bottom line: een machine met ware aantrekkingskracht vereist een uitgebalanceerd samenspel tussen innerlijke en uiterlijke schoonheid, ook al verschillen smaken onderling zoals chemische ijslollies verschillen in kleur.

Metin Seven

www.metinseven.com
www.sevensheaven.nl
www.figurefarm.com