n de loop van de jaren 80 waren de eerste modemhobbyisten op hun zolderkamertjes bezig aan een digitale ontdekkingsreis vanuit hun computer naar de wereld van het Bulletin Board System (BBS). Op zo’n BBS kon je bestanden en berichten achterlaten en oppikken. Dergelijke berichten waren een voorloper van de hedendaagse e-mail. Een modem had in die tijd gemiddeld een snelheid van 2400 baud, de “snelle” opvolger van het 1200 baud modem. Misschien heeft u zich wel eens afgevraagd waarom in films teksten op een computer jarenlang letter voor letter op het scherm verschenen. Dat was in die tijd niet zo ver gezocht, aangezien een overdrachtssnelheid van gegevens met 1200 baud zo langzaam was dat zelfs tekst per letter binnen kwam. Langzamerhand vorderde de techniek en daarmee de snelheid van modems en midden jaren 90 was er met een 33600 baud modem al op een vrij acceptabele snelheid te communiceren via het inmiddels aan het grote publiek geintroduceerde internet. Het BBS kreeg een vervolg op internet, met behulp van software als YABB (Yet Another Bulletin Board) en UBB (Ultimate Bulletin Board), en discussieforums over allerhande onderwerpen schoten als virtuele paddestoelen uit de digitale grond.

LACH, FRONS, KNIPOOG
Naarmate mensen meer in geschreven vorm met elkaar discussiëerden ontstond er een behoefte aan verduidelijking van de emotie waarmee iets werd geschreven. Als iemand schrijft “Waarom doe je dat nou?” dan kan dat geërgerd zijn bedoeld, maar net zo goed met een glimlach. Al snel bleek dat veel mensen de neiging hadden om woorden negatiever te interpreteren dan ze zijn bedoeld. Iemand schrijft iets enigszins geïrriteerd en het komt bij de geadresseerde over als kwaad. De geadresseerde laat dat niet op zich zitten en schrijft een nog venijniger bericht terug. Zo ontstaat er een sneeuwbaleffect dat de discussie volledig verhit kan doen raken en waarbij de zaken behoorlijk uit de hand kunnen lopen. Gevoelens kunnen worden gekwetst en zelfs vriendschappen kunnen op het spel komen te staan als er niet tijdig wordt ingegrepen met een persoonlijkere toenadering dan de afstandelijke uitwisseling van geschreven berichten. Eén van de belangrijkste ontbrekende elementen in een schriftelijke discussie is de gezichtsuitdrukking. Als we persoonlijk met elkaar praten, dan lees je naast de intonatie van het gesprokene aan de lichaams- en gezichtstaal van iemand af hoe diegene iets bedoelt. Er kwam een simpel alternatief voor de geschreven dialoog: de smiley of emoticon. Dit begon met een simpele combinatie van lettertekens om een gekanteld gezichtje voor te stellen, zoals “:-)” voor een lachend gezicht, “;-)” voor een knipoog en “:-(” voor een sip gezicht. BBS-pakketten ontwikkelden echter al snel de mogelijkheid om dergelijke emoticons indien gewenst automatisch om te zetten naar een grafische weergave van de emotie. De afbeelding is echter doorgaans beperkt tot een kleine hoeveelheid pixels, aangezien het binnen de dimensies van een tekstregel moet passen. De grafische versie van de smiley is afgeleid van het wereldberoemde ontwerp uit 1963 van de Amerikaanse ontwerper Harvey Ball, die een simpel lachend gezichtje tekende in een gele cirkelvorm. Computersmileys werden na hun introductie al snel een ingeburgerd fenomeen waar regelmatig dankbaar gebruik van wordt gemaakt om emoties te verduidelijken en uitlatingen te relativeren.

Natuurlijk wordt de relativerende betekenis van smileys ook wel eens misbruikt. Men plaatst dan bijvoorbeeld een knipoog-smiley achter een beledigend stukje tekst, onder het mom van “Er staat toch een knipoog-smiley achter.” Maar over het algemeen is het fenomeen smiley een bruikbare aanvulling voor het arsenaal van de fervente digitale tekstentikker. Door de populariteit van smileys is er een hele cultus omheen ontstaan. Vele websites zijn volledig toegewijd aan de smiley in al zijn incarnaties. De mogelijkheid van animatie in het doorgaans voor smileys gebruikte GIF-formaat geeft de maker van een smiley nog veel meer ruimte om allerlei gemoedstoestanden en gebaren in een verzameling pixels uit te drukken. Van kotsende smileys tot een miniatuur love story, je kunt het zo gek niet bedenken of het is wel ergens op het web te vinden.

      

Metin Seven

www.metinseven.com
www.sevensheaven.nl
www.figurefarm.com